You are on page 1of 9

Energiebesparend microfiltratiesysteem voor bierfiltratie

Energiebesparend Microfiltratiesysteem voor bierfiltratie

Subsidieregeling Aard project Officieel projectnummer Jaar toekenning Projectstatus Uitvoerder 1

Meerjarenprogramma Intersectorale Nieuwe Technologien (MINT) Onderzoeks- of ontwikkelingsproject !"#$%&"'# '((" )fgerond )*uamarijn Micro +iltration ,,eatri.laan # &#"" /, 0engelo (1ld) Telefoon2 $" -3!(3 &# +a.2 $"&"-343 43 Norit Mem5raan Technologie Opaalstraat ## &""3T6 0engelo Telefoon2 $&3-#3##$$( +a.2 $&3-#"$$"$(

Uitvoerder

Samenvatting 7en al jarenlang toegepaste techniek 5ij de 8erdere 8erwerking 8an gerijpt 5ier in 5ier5rouwerijen is kiezelguhrfiltratie9 Nadelen 8an deze filtratietechniek zijn o9a9 de hoge operationele kosten en de relatief grote hoe8eelheid af8al die 5ij het filtratieproces 8rijkomt9 /oor )*uamarijn Microfiltration ,- is in samenwerking met :eushuis Micro +iltration ,(momenteel Norit Mem5raan Technologie ,-); <hilips Magnetic 0ead=Modules; Mesa >lean ?oom en 1rolsche ,ier5rouwerij Nederland ,- in de periode septem5er '((" tot maart '((( uitge5reid onderzoek 8erricht naar de mogelijke toepassing 8an microze8en ter 8er8anging 8an kiezelguhrfilters 5ij het 5ierproductieproces9 Microze8en zijn zeer dunne (dikte $;" tot " micrometer) schijfjes 8an 5ij8oor5eeld siliciumnitride; waarin met zeer grote nauwkeurigheid m95989 gea8anceerde lithografie- en etstechnieken porin zijn aange5racht9 9 In fase ' 8an het onderzoek zijn op la5oratoriumschaal de prestaties 8an microze8en 5epaald in ge8al 8an filtratie 8an o9a9 gelagerd 5ier9 1e5leken is dat een goede filtratie kan worden

gehaald 5ij een in 8ergelijking met andere technieken zeer hoge genormaliseerde mem5raanflu. en een laag specifiek energie8er5ruik9 In fase # is een testinstallatie 8an een crossflow microfiltraties@steem (5estaande uit een aantal parallel geschakelde microze8en) ontworpen en ge5ouwd9 /e testinstallatie is 8oorzien 8an A5ackflush techniekAen heeft een helder 5ier productiecapaciteit 8an #$hl%h9mB9 In fase zijn in de 5ier5rouwerij 8an 1rolsch te 1roenlo 8ele testruns uitge8oerd met de ge5ouwde testinstallatie; waar5ij gelagerd 5ier als te filtreren medium is ge5ruikt9 0ier5ij is ge5leken dat een zeer goede gistcelretentie (8an nagenoeg '$$C) kan worden 5ereikt en dat in 8ergelijking met andere technieken zeer hoge genormaliseerde mem5raanflu.en en lage specifieke energie8er5ruiken kunnen worden 5ehaald9 -oorts is in fase ge5leken dat nog nadere aandacht gege8en dient te worden aan de 8er5etering 8an de in-line reiniging en de 8er5etering 8an de retentie 8an zeer kleine deeltjes ($;" micrometer); zodat een dusdanig helder 5ier filtraat kan worden 8erkregen dat rechtstreekse 5otteling 8an het 8erkregen helder 5ier mogelijk is9 Omsc!rijving bedrijf )*uamarijn Microfiltration ,- is een in high-tech 5edrijf; dat is gespecialiseerd in de ontwikkeling 8an Amicroze8enA 8oor hoogwaardige toepassingen9 )*uamarijn Microfiltration ,- maakt deel uit 8an de Micros@stems Technolog@ +oundr@; een cluster 8an 5edrij8en rondom het onderzoeksinstituut M76)D 8an de Eni8ersiteit Twente9 /e microze8en worden door )*uamarijn ontwikkeld op 5asis 8an de technologie die in de cleanroom 8an M76)D 5eschik5aar is9 /e door )*uamarijn ontwikkelde microze8en he55en een zeer geringe dikte ($;" tot " micrometer); 5o8endien zijn door ge5ruikmaking 8an zeer gea8anceerde fotolithografie- en etstechnieken de 8orm; de grootte en de afstand 8an de porin in de microze8en met zeer grote nauwkeurigheid te kiezen9 -anwege de hoge h@gine-standaard die haal5aar is; kunnen microze8en o9a9 worden ge5ruikt in de 5iomedische sector en 8oor hoogwaardige toepassingen in de 8oedings- en genotmiddelenindustrie9

Figuur 1: Oude Kieselguhrfilterinstallatie Projectomsc!rijving ,ij het 5rouwen 8an 5ier dient het gerijpte 5ier; dat na het gisten en het lageren wordt 8erkregen; zeer zorg8uldig te worden ontdaan 8an gistcellen en andere stoffen die de houd5aarheid en de helderheid 8an het 5ier negatief 5eFn8loeden9 -oor dit proces wordt in de 5ier5rouwerijwereld al 8ele tientallen jaren ge5ruik gemaakt 8an kiezelguhrfilers9 /it zijn doekfilters met een dragermateriaal waarop kiezelguhr als precoat is aange5racht9 Giezelguhr 5estaat uit minuscule kalkskeletjes 8an eencellige organismen9 ,ij de toepassing 8an kiezelguhrfilters wordt te8ens kiezelguhr aan de te filtreren 8loeistof (in dit ge8al gerijpt 5ier) toege8oegd9 /e in het gerijpte 5ier aanwezige gistcellen en andere stoffen worden door het kiezelguhr ge5onden en de zo ge8ormde grotere deeltjes worden op de precoatlaag 8an het doekfilter afge8angen9 Op het filterdoek 8ormt zich geleidelijk een filterkoek die na 8erloop 8an tijd dient te worden 8erwijderd9 7en nadeel 8an kiezelguhrfilters is dat het reinigen 8an deze filters 8eel tijd en energie 8ergt9 ,o8endien ontstaat 5ij de toepassing 8an deze filters een relatief grote hoe8eelheid af8al die tegen e.tra kosten dient te worden gestort9 -erder dienen operators die met kiezelguhr werken ter 8oorkoming 8an het ontstaan 8an stoflongen stofmaskers te dragen9 -oor enkele landen zoals /enemarken (een 5elangrijke 5ierproducent) zijn genoemde nadelen aanleiding geweest om het ge5ruik 8an kiezelguhr zo8eel mogelijk terug te dringen9 7en aantal jaren geleden zijn dan ook op di8erse plaatsen onderzoeken gestart naar mogelijke toepassing 8an mem5raanfiltratietechnieken9 ,ij sommige onderzoeken worden mem5raanfiltraties@stemen getest 5estaande uit con8entionele pol@meer- of keramische mem5ranen9 >omplicaties die optreden 5ij deze s@stemen zijn de relatief snelle mem5raan8er8uiling als ge8olg 8an de structuur (met een relatief groot intrinsiek mem5raanopper8lak) 8an de ge5ruikte con8entionele mem5ranen9 ,o8endien kunnen de energie8er5ruiken 5ij toepassing 8an deze mem5ranen als ge8olg 8an

de 5enodigde hoge langsstroomsnelheden nogal oplopen9 /oor )*uamarijn Microfiltration ,- is in samenwerking met :eushuis Micro+iltration ,(momenteel Norit Mem5raan Technologie ,-); <hilips Magnetic 0ead=Modules; Mesa >lean ?oom en 1rolsche ,ier5rouwerij Nederland ,- in de periode septem5er '((" tot maart '((( uitge5reid onderzoek 8erricht naar de mogelijke toepassing 8an microze8en ter 8er8anging 8an kiezelguhrfilters 5ij het 5ierproductieproces9 Ac!tergrond ,ij het 5rouwen 8an 5ier dient het gerijpte 5ier; dat na het gisten en het lageren wordt 8erkregen; zeer zorg8uldig te worden ontdaan 8an gistcellen en andere stoffen die de houd5aarheid en de helderheid 8an het 5ier negatief 5eFn8loeden9 -oor dit proces wordt in de 5ier5rouwerijwereld al 8ele tientallen jaren ge5ruik gemaakt 8an kiezelguhrfilers9 /it zijn doekfilters met een dragermateriaal waarop kiezelguhr als precoat is aange5racht9 Giezelguhr 5estaat uit minuscule kalkskeletjes 8an eencellige organismen9 ,ij de toepassing 8an kiezelguhrfilters wordt te8ens kiezelguhr aan de te filtreren 8loeistof (in dit ge8al gerijpt 5ier) toege8oegd9 /e in het gerijpte 5ier aanwezige gistcellen en andere stoffen worden door het kiezelguhr ge5onden en de zo ge8ormde grotere deeltjes worden op de precoatlaag 8an het doekfilter afge8angen9 Op het filterdoek 8ormt zich geleidelijk een filterkoek die na 8erloop 8an tijd dient te worden 8erwijderd9 7en nadeel 8an kiezelguhrfilters is dat het reinigen 8an deze filters 8eel tijd en energie 8ergt9 ,o8endien ontstaat 5ij de toepassing 8an deze filters een relatief grote hoe8eelheid af8al die tegen e.tra kosten dient te worden gestort9 -erder dienen operators die met kiezelguhr werken ter 8oorkoming 8an het ontstaan 8an stoflongen stofmaskers te dragen9 -oor enkele landen zoals /enemarken (een 5elangrijke 5ierproducent) zijn genoemde nadelen aanleiding geweest om het ge5ruik 8an kiezelguhr zo8eel mogelijk terug te dringen9 7en aantal jaren geleden zijn dan ook op di8erse plaatsen onderzoeken gestart naar mogelijke toepassing 8an mem5raanfiltratietechnieken9 ,ij sommige onderzoeken worden mem5raanfiltraties@stemen getest 5estaande uit con8entionele pol@meer- of keramische mem5ranen9 >omplicaties die optreden 5ij deze s@stemen zijn de relatief snelle mem5raan8er8uiling als ge8olg 8an de structuur (met een relatief groot intrinsiek mem5raanopper8lak) 8an de ge5ruikte con8entionele mem5ranen9 ,o8endien kunnen de energie8er5ruiken 5ij toepassing 8an deze mem5ranen als ge8olg 8an de 5enodigde hoge langsstroomsnelheden nogal oplopen9 /oor )*uamarijn Microfiltration ,- is in samenwerking met :eushuis Micro+iltration ,(momenteel Norit Mem5raan Technologie ,-); <hilips Magnetic 0ead=Modules; Mesa >lean ?oom en 1rolsche ,ier5rouwerij Nederland ,- in de periode septem5er '((" tot maart '((( uitge5reid onderzoek 8erricht naar de mogelijke toepassing 8an microze8en ter 8er8anging 8an kiezelguhrfilters 5ij het 5ierproductieproces9

Figuur 2: "Microsieve" filterplaat met zeefveldjes "et onder#oek en de resultaten 0et onderzoek is gefaseerd uitge8oerd9 In fase ' is een testmodel mem5raan (microzeef) ontwikkeld; waar5ij 8ooral aandacht is 5esteed aan de juiste com5inatie 8an drager en mem5raanlaag9 0et ontwikkelde microzeeftestmodel 5estaat uit een drager 8an silicium met een dunne film 8an siliciumnitride waarin porin zijn aange5racht9 0et microzeef-testmodel heeft porin met een grootte tussen $;! en ';4 micrometer en een poriedichtheid 8an 4$ miljoen porin per cmB mem5raanopper8lak9 In fase ' zijn met het testmodel filtratie-e.perimenten uitge8oerd; waar5ij respectie8elijk schoonwater; schoonwater met ca9 '"C alcohol; helder5ier en gelagerd 5ier door het microzeef-testmodel zijn gefiltreerd9 ,ij de e.perimenten is ge5leken dat in ge8al 8an filtratie 8an gelagerd 5ier een flu. 8an #$$ tot 4$$$ liter%mB9h kan worden 5ereikt 5ij een zeer lage transmem5raandruk 8an $;$# tot $;$" 5ar9 /eze flu. is onge8eer #$ tot "$ . hoger dan de flu. die met kiezelguhrfiltratie of con8entionele mem5raanfiltratie kan worden gehaald9Op 5asis 8an resultaten 8an fase ' is in okto5er '((4 fase # 8an het onderzoek gestart9 /e 5elangrijkste doelstelling 8an fase # 8an het onderzoek was het ontwerp en de uit8oering 8an een cross flow microfiltraties@steem met A5ack-flushA techniek 8oor gistcelfiltratie 8an gelagerd 5ier 8olgens het Aplate and frameA model9 )llereerst is de constructie 8an de in fase ' geteste microze8en enigszins aangepast om de microze8en o9a9 5eter 5estand te laten zijn tegen hoge (A5ackflushA) drukken9 In schema ' is het in fase # ontwikkelde cross-flow microfiltraties@steem schematisch weergege8en9 /i8erse microze8en en stalen afstandsringen zijn zodanig gestapeld dat een aantal parallel geschakelde cross-flow filtratie-eenheden ontstaan9 In schema ' zijn de 8erschillende 8an 5elang zijnde 8loeistofstromen weergege8en9 In schema # is een meer gedetailleerde weerga8e 8an het ontwikkelde microfiltraties@steem te zien9 In fase # is het ontwikkelde filtraties@steem met di8erse 8loeistoffen getest (o9a9 schoonwater en gelagerd 5ier)9 0ier5ij is met name aandacht gege8en aan de 8er5etering 8an

de Ain-lineA reiniging (zonder demontage) 8an het s@steem9

Schema 1: Schematische weergave van de montage van de mem raanzeven +ase 8an het onderzoek is gestart in januari '((!9 In deze fase zijn met het ontwikkelde Aplate and frameA crossflow microfiltraties@steem 8ele testruns 8erricht; waar5ij gelagerd 5ier als te filtreren medium is ge5ruikt9 /e in het microfiltraties@steem toegepaste microze8en (poriegrootte $;! tot ';# micrometer) zijn met een geautomatiseerde productielijn door <hilips gefa5riceerd9 Eit de 8errichte testruns 5lijkt dat in 8ergelijking met kiezelguhrfiltratie en con8entionele mem5raanfiltratie zeer hoge specifieke filtratieflu.en en zeer lage specifieke energie8er5ruiken kunnen worden gerealiseerd (zie ta5el ')9

Giezelguhr filtratie + crossflow (hl%uur) + permeaat (hl%uur) ,enodigd mem5raan of plaat opper8l9 (mB) /ruk8al module (5ar) 6pecifiek energie-8er5ruik (kwh%hl) #$$ 4& &;" ;# . '$-#

H>on8entioneleI mem5raanfiltratie !$$ #$$ #$$ $;" 3; . '$-#

Microzeef filtratie (fase ) #$$$ #$$ '$ $;$ $;'4 . '$-#

!a el 1 : "ergelij#ing microzeeffiltratie $fase %& met andere filtratietechnie#en van gelagerd ier Eit de di8erse testruns is 8erder ge5leken dat 5ij de filtratie 8an gelagerd 5ier de gistcelretentie 8an het microfiltraties@steem zeer goed was (in 8erschillende ge8allen werd een gistcelretentie 8an '$$C 5ereikt)9

Omdat de retentie 8an kleinere deeltjes (J $;" micrometer) tijdens de uitge8oerde testruns minder goed was kon tijdens de uitge8oerde testruns geen 5ierfiltraat (helder 5ier) worden 8erkregen met een 8oldoende hoge helderheid om rechtstreekse 5otteling 8an dit helder 5ier mogelijk te maken9 /e helderheid 8an het 8erkregen helder 5ier zou kunnen worden 8er5eterd door nafiltratie door middel 8an een ontkiemingsfilter of mogelijk door toepassing 8an microze8en met een kleinere poriegrootte (circa $;" micrometer)9 In fase is 8erder 8eel aandacht 5esteed aan de 8erdere 8er5etering 8an de in-line reiniging 8an het microfiltraties@steem9 1e5leken is echter dat nog geen afdoende reinigingsmethode is ge8onden waarmee de filterprestatie 8an een nieuwe microzeef kan worden ge8enaard9

Schema 2: Meer gedetailleerde schematische weergave van het ontwi##elde microfiltratie' s(steem $onclusie Op 5asis 8an de uitge8oerde onderzoeken kan worden geconcludeerd dat met microzeeffiltratie aanzienlijk hogere filtratieflu.en en lagere energie8er5ruiken kunnen worden 5ereikt dan met andere filtratie technieken 8an gelagerd 5ier mogelijk is9 1e5leken is echter dat nog nadere aandacht gege8en dient te worden aan de 8er5etering 8an in-line reiniging en de 8er5etering 8an de retentie 8an zeer kleine deeltjes ($;" micrometer); zodat een dusdanig helder 5ier filtraat kan worden 8erkregen dat rechtstreekse 5otteling 8an het 8erkregen helder 5ier mogelijk is9 Energie% en economisc!e gegevens 1eraamd kan worden dat de kosten 8an microzeeffiltratie met nageschakelde dieptefiltratie

8an gelagerd 5ier circa $;" 7uro per hl zullen 5edragen9 0iermede zijn deze kosten circa #"C lager dan de kosten 8an kiezelguhrfiltratie9

Figuur %: "Microsieve" met distri utie#anaaltjes Over!eidssteun +ase ' t%m 8an het onderzoek zijn als onderzoeks-%ontwikkelingsproject gehonoreerd in het kader 8an het ,esluit 6u5sidies 7nergieprogrammaKs en het Meerjarenprogramma Intersectorale Nieuwe Technologien 8oor de industrie9 In totaal is 8oor fase ' t%m een su5sidie 8erstrekt 8an circa ''!9$$$ 7uro o8ereenkomend met onge8eer 3$C 8an de gespendeerde kosten9 &ealisatie +ase 8an het onderzoek is medio '((( door middel 8an een eindrapportage afgerond9 Summary >ommon @east filtration s@stems in 5reweries are 5ased on diatomaceous earth9 /raw5acks of these filtration s@stems are the high e.ploitation costs and the large amount of waste product that has to 5e dumped9 Nowada@s; new filtration s@stems such as tu5ular ceramic or pol@meric mem5rane s@stems are 5eing de8eloped as an alternati8e to diatomaceous earth filtration9 New in8entions in mem5rane technolog@ pro8ide a new t@pe of high flu. mem5rane2 the Kmicrosie8eK9 Microsie8es are made with silicon micromachining and ha8e a well defined uniform pore size distri5ution9 <ore sizes and thickness of the mem5rane la@er of microsie8es generall@ 8ar@ from $9" to " micrometres9 +rom 6eptem5er '((" to March '(((; )*uamarijn Micro +iltration ,-; in cooperation with

:eushuis Micro +iltration ,- (Norit Mem5rane Technolog@ ,-); <hilips Magnetic 0ead=Modules; Mesa >lean ?oom and ,eer ,rewer@ 1rolsch; carried out an e.tensi8e in8estigation to stud@ the possi5le application of microsie8es to replace the diatomaceous earth filtration s@stems commonl@ used in 5reweries9 )*uamarijn Micro +iltration ,- is a small high-tech compan@ specialising in the de8elopment of microsie8es9 )*uamarijn Micro +iltration ,- is one of the commercial partners of the M76)D ?esearch Institute of the Eni8ersit@ of Twente9 In phase ' of the in8estigation; the performance of 8arious microsie8es is determined in filtration of lager 5eer 5@ means of la5orator@ tests9 It 5ecame o58ious that proper lager filtration was possi5le and that a much higher normalised filtration flu. and a lower specific energ@ consumption could 5e attained compared to other filtration techni*ues9 In phase #; a pilot installation (#$ hl%hour9mB) of a cross-flow microfiltration s@stem pro8ided with a 5ack-flush techni*ue was designed and constructed9 In this pilot installation; a num5er of microsie8es are used9 These microsie8es are operated in parallel flow9 /uring phase ; the pilot installation was e.tensi8el@ tested for the filtration of lager in the 1rolsch ,rewer@ in 1roenlo9 /uring the tests a @east cell reduction of close on '$$C was o5ser8ed (@east cell concentration in lager2 !$$;$$$ cells%ml; @east cell concentration filtrated 5right 5eer2 " cells%ml)9 Moreo8er; it 5ecame o58ious that 5@ means of the tested microfiltration s@stem a much higher normalised filtration flu. and a lower specific energ@ consumption could 5e attained compared to other filtration techni*ues9 ,ased on the results of phase ; it ma@ 5e concluded that closer attention should 5e paid to further impro8ement of the in-line cleaning of the de8eloped microfiltration s@stem9 In addition; closer attention should 5e paid to impro8ing the retention of 8er@ small particles (J $9" micrometres); so that a 5eer filtrate of 8er@ high clarit@ can 5e o5tained; which can 5e 5ottled immediatel@9

Overige gegevens Primaire sector '"(4 ,ier5rouwerijen

Secundaire sector '"( #3'3 #33' #33# 3'$$ -er8aardiging 8an wijn -er8aardiging 8an petrochemische produkten en o8erige organische 5asischemicalin -er8aardiging 8an farmaceutische grondstoffen -er8aardiging 8an farmaceutische produkten (e.cl9 grondstoffen) Linning en distri5utie 8an water

'ec!niek /'& +iltreren