You are on page 1of 3

ΕΙΔΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

*Απλή: αποτελείται μόνο από τα βασικά συστατικά


της ( υποκείμενο, ρήμα, αντικείμενο,
κατηγορούμενο ).
π.χ. Ο Πέτρος διαβάζει Ιστορία.
Ανάλογα με τα
συστατικά τους Επαυξημένη: εκτός από τα βασικά συστατικά της
έχει και επιπλέον πληροφορίες.
( δομή ) π.χ. Ο Πέτρος διαβάζει Ιστορία στο δωμάτιό του.

Ελλειπτική: της λείπουν ένα ή περισσότερα βασικά


συστατικά.
π.χ. Διαβάζει Ιστορία.

Σύνθετη: έχει έναν ή περισσότερους ίδιους όρους.


Π.χ. Ο Πέτρος διαβάζει Ιστορία και Γεωγραφία.

Αποφαντική: τη χρησιμοποιούμε για να δώσουμε


Ανάλογα με τη μια πληροφορία.
π.χ. Ο Πέτρος διαβάζει Ιστορία.
σημασία τους Ερωτηματική: τη χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε
( περιεχόμενο ) μια πληροφορία.
π.χ. Διαβάζει ο Πέτρος Ιστορία;
Προστακτική: τη χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε
από κάποιον να κάνει κάτι.
π.χ. Πέτρο, διάβασε πρώτα Ιστορία. ( με τελεία )
ή
Πέτρο, διάβασε πρώτα Ιστορία! ( με θαυμαστικό )

Επιφωνηματική: με αυτή εκφράζουμε ένα έντονο


συναίσθημα.
π.χ. Πόσο μου αρέσει το μάθημα της Ιστορίας!
Ανάλογα με την Καταφατική: δεν έχει άρνηση.
π.χ. Η Μαρία διαβάζει Ιστορία.
ύπαρξη ή όχι Αρνητική: περιέχει άρνηση.
άρνησης π.χ. Δε διάβασα ακόμη την Ιστορία.
( ποιότητα )

*Μορφές απλής πρότασης


συστατικά της παράδειγμα
Υποκείμενο + ρήμα ( αμετάβατο ) Ο Πέτρος διαβάζει.
Υποκείμενο + ρήμα + αντικείμενο Ο Πέτρος διαβάζει Ιστορία.
Υποκείμενο + ρήμα + αντικείμενο + ( Ο καθηγητής δίνει τα διαγωνίσματα στους
αντικείμενο ) μαθητές.
Υποκείμενο + ρήμα + κατηγορούμενο Ο Πέτρος είναι επιμελής.
Υποκείμενο + ρήμα + αντικείμενο + Οι μαθητές χαρακτήρισαν τα θέματα βατά.
κατηγορούμενο

Ασκήσεις
1. Χαρακτηρίστε τις προτάσεις που σας δίνονται α )ως προς τα
συστατικά, β ) ως προς το περιεχόμενο και
γ ) ως προς την ποιότητα:
-Στα περισσότερα παιδιά αρέσει η Γυμναστική.
-Οι απαιτήσεις των καθηγητών μας δεν είναι υπερβολικές.
-Πώς έγραψες στο διαγώνισμα των Μαθηματικών;
-Ο διευθυντής ενημερώνει τους μαθητές για τα καθήκοντά τους.
-Λύνει την άσκηση στον πίνακα.
-Το θέμα της Έκθεσης θεωρήθηκε δύσκολο.
-Πόσο εύκολα μου φαίνονται τα Μαθηματικά της Α΄ Γυμνασίου!
-Ανοίξτε τα βιβλία σας.
-Απαγγέλει το ποίημα.
-Η Κατερίνα μαθαίνει Αγγλικά και Γερμανικά.

2. Ο Γιώργος, ο συμμαθητής μας, ήρθε πρώτος στους αγώνες κολύμβησης του


συλλόγου μας.
Χαρακτηρίστε την πρόταση αυτή ανάλογα με τα συστατικά της ( απλή,
επαυξημένη, ελλειπτική, σύνθετη ) και κάντε τις απαραίτητες αλλαγές,
ώστε να την μετατρέψετε στα άλλα τρία είδη.

3. Κείμενο 6: Οι δυσκολίες της τωρινής ζωής μου

Είμαι μαθητής της Α΄ Γυμνασίου. Σ’ αυτή την τάξη τα μαθήματα είναι περισσότερα και
δυσκολότερα απ’ό,τι στο Δημοτικό σχολείο. Ο χρόνος για τη μελέτη
πολλαπλασιάστηκε, οι ελεύθερες ώρες μειώ-θηκαν. Ώρες για παιχνίδι σχεδόν δεν
υπάρχουν στο ημερήσιο πρόγραμμά μου.
Στο τέλος της σχολικής ημέρας, ύστερα από εντατική παρακολούθηση και συμμετοχή
στα μαθήματα, αρχίζει το μεγάλο μου βάσανο. Αφού γευματίσω, θα ξεκουραστώ λίγο
και αμέσως μετά θα αρχίσω το διάβασμα. Τι να πρωτοδιαβάσω όμως; Μαθηματικά,
Αρχαία, Ιστορία, Θρησκευτικά;
Μεγάλος μπελάς! Για την Ιστορία έχω να διαβάσω πολλές σελίδες, στα Μαθηματικά
να λύσω αρκετές ασκήσεις, στα Αρχαία να γράψω εργασία. Από τη μια πλευρά οι
εξισώσεις, από την άλλη ο Οδυσσέας και η Ναυσικά, όλα μαζί πραγματικά με έχουν
τρελάνει.
Τι να κάνω όμως; Βλέπετε, σήμερα έχουν αυξηθεί οι απαιτήσεις της κοινωνίας, γι’
αυτό πρέπει επίσης να μάθω τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες, σε ηλικία που δεν έχω
μάθει ακόμη καλά καλά τα ελληνικά. Έτσι, εκτός από τα μαθήματα του σχολείου μου,
έχω καθημερινά να διαβάζω αγγλικά και γερμανικά, που είναι επίσης πολύ δύσκολα.
Έπειτα, λοιπόν, από απασχόληση πολλών ωρών και στις ξένες γλώσσες, με το
κεφάλι «καζάνι», γυρίζω σπίτι να συνεχίσω τη μελέτη των υπόλοιπων μαθημάτων.
Ζαλισμένος διαβάζω όσο ακόμη κρατούν οι δυνάμεις μου.
Η ώρα τώρα είναι 9.00 το βράδυ. Είναι ώρα για φαγητό. Μα επιτέλους, βαρέθηκα
πια! Τα μαθήματά μου παρουσιάζουν βέβαια ενδιαφέρον, αλλά έλα που πρέπει να
έχω και ελεύθερες ώρες για παιχνίδι και ξεκούραση! Όσο κι αν προσπαθώ όμως να
εξοικονομήσω αυτές τις ελεύθερες ώρες, δεν τα καταφέρνω. Ούτε παιχνίδι, ούτε
ξεκούραση λοιπόν.
- Τι κατάσταση είναι αυτή; Τι θα γίνει, επιτέλους;

Γ. Κατσίφης, μαθητής Α΄ Γυμνασίου

4α. Να εντοπίσετε στο κείμενο αυτό δύο επαυξημένες προτάσεις και να τις μετατρέψετε σε
απλές και ελλειπτικές.

β. Να εντοπίσετε δύο επιφωνηματικές προτάσεις και δύο ερωτηματικές.

γ. Να χαρακτηρίσετε τις υπογραμμισμένες στο κείμενο προτάσεις ως προς τη δομή, το


περιεχόμενο και την ποιότητα.